شایعترین دغدغه ذهنی بیماران احتمال بدخیم شدن میومها است، اما طبق مستندات انکولوژی زنان، تبدیل فیبروم خوشخیم به سرطان بدخیم با نام لیومیوسارکوم کمتر از یک مورد در هر هزار بیمار اتفاق میافتد.
محققان علوم پزشکی اثبات کردهاند که سارکومهای رحمی عمدتا از بدو پیدایش ماهیتی سرطانی دارند و ناشی از تغییر جنس فیبرومهای کهنه نیستند. از این رو داشتن میوم رحمی به معنی افزایش ریسک ابتلا به سرطان دهانه رحم یا سرطان آندومتر به شمار نمیرود.
انواع فیبروم بر اساس محل قرارگیری و میزان خطر هر کدام
مکان جایگیری توده عضلانی تعیینکننده اصلی شدت علائم، نحوه پیشرفت و لزوم مداخله درمانی به شمار میرود:
| نوع فیبروم | محل استقرار در آناتومی رحم | نشانهها و میزان خطر بالینی |
|---|---|---|
| اینترامورال (Intramural) | درون بافت عضلانی میومتر | بسیار شایع؛ خطر خونریزی سنگین قاعدگی و درد لگن |
| سابسروزال (Subserosal) | سطح بیرونی و رو به حفره شکم | ایجاد عوارض فشاری روی مثانه، تکرر ادرار و یبوست |
| سابموکوزال (Submucosal) | لایه داخلی زیر آندومتر و مجوف رحم | خطر ایجاد لکهبینی، خونریزی مزمن و اختلال باروری |
| پدانکولهدار (Pedunculated) | متصل به دیواره رحم روی پایهای باریک | خطر حاد چرخش پایه (تورشن)، انسداد عروقی و درد شدید |
چه زمانی فیبروم رحم خطرناک و نیازمند پیگیری فوری است؟
فیبروم در شرایط عادی خطری ندارد، اما در صورت همراهی با برخی عوارض بالینی، نیازمند ارزیابی و درمان تخصصی خواهد بود:
- خونریزیهای غیرعادی و شدید (منوراژی): از دست دادن مداوم حجم بالای خون در قاعدگی سبب کمخونی حاد، سرگیجه، افت فشار و تحلیل انرژی بدن میشود.
- فشار موضعی بر کلیه و دستگاه ادراری: میومهای بزرگ لگنی با فشرده کردن حالبها میتوانند به احتباس ادرار و آسیب پیشرونده هیدرونفروز کلیوی منجر گردند.
- نکروز و پیچخوردگی توده پایهدار: قطع ناگهانی جریان خونرسانی عروقی باعث سیاه شدن بافت میوم و ایجاد شوک ناشی از درد حاد شکمی میشود.
- رشد بسیار سریع در سنین پس از یائسگی: تودهای که پس از افت ترشح هورمونهای تخمدانی شروع به بزرگ شدن کند، نیازمند تصویربرداری فوری برای رد بدخیمی است.
مقایسه فیبرومهای بیخطر با میومهای نیازمند اقدام درمانی
| فاکتورهای تشخیصی | فیبرومهای بیخطر (تحت پایش) | فیبرومهای هشداردهنده (نیازمند درمان) |
|---|---|---|
| اندازه بالینی | کمتر از ۳ تا ۴ سانتیمتر | فراتر از ۶ تا ۸ سانتیمتر یا رشد سریع ماهانه |
| شدت درد لگنی | بدون درد یا دردهای ملایم دورهای | تیرکشنده، مداوم و غیرقابل کنترل با مسکن |
| وضعیت خونریزی | ریتم طبیعی پریود ماهانه | قاعدگیهای طولانی، خروج لخته و افت هموگلوبین |
| تداخل در اندامها | فاقد اصطکاک با روده و مثانه | یبوست مزمن مقاوم، حبس ادرار و درد هنگام مقاربت |
روشهای تشخیص دقیق و بررسی پیشرفت فیبروم
تشخیص درست گام نخست در مدیریت بالینی میومها است که معمولا با معاینه استاندارد دودستی متخصص زنان و سونوگرافی ترنسواژینال آغاز میشود. جهت مشاهده دقیق ابعاد، تعداد عروق خونرسان و مرز بافت با عضلات رحم، روشهایی مانند امآرآی (MRI) لگن و سونوهیستروگرافی با تزریق سالین بالاترین دقت را ارائه میدهند. آزمایش خون دورهای نیز برای سنجش فریتین و هموگلوبین بیمار و پایش عدم بروز کمخونی مزمن انجام میپذیرد. در نهایت در صورت نیاز جراحی فیبروم رحم انجام می شود.