یکی از پرسشهای رایج میان بیماران این است که آیا فیبروم رحم میتواند هنگام پریود از بدن دفع شود. فیبروم یک توده عضلانیِ خوشخیم است که در دیواره رحم رشد میکند و ماهیت سفت و ساختارمند دارد؛ بنابراین برخلاف لختههای قاعدگی، معمولاً امکان خروج طبیعی آن وجود ندارد.
با این حال برخی بیماران در دوران پریود با دفع بافت یا تودههایی مواجه میشوند که باعث ایجاد نگرانی درباره احتمال دفع فیبروم میشود. آشنایی با واقعیتهای علمی و دلایل این اتفاق، برای جلوگیری از تشخیص اشتباه اهمیت دارد.
آیا دفع فیبروم در پریودی واقعاً اتفاق میافتد؟
به طور معمول، فیبروم از بدن دفع نمیشود؛ اما در موارد نادر، احتمال خروج بخشی از یک فیبروم سابموکوزال یا بافت نکروزه شده وجود دارد. این موارد معمولاً زمانی رخ میدهد که فیبروم در داخل حفره رحم قرار گرفته و با پایهای باریک به دیواره متصل باشد.
اگر این پایه ضعیف شود، فیبروم میتواند به سمت دهانه رحم حرکت کرده و در نهایت بخشی از آن همراه با خونریزی پریود خارج شود. با این حال این پدیده بسیار نادر است و اکثر مواردی که بیماران به عنوان دفع فیبروم تصور میکنند، در واقع لخته یا بافت آندومتر هستند.
چه تفاوتی بین لخته قاعدگی و بافت ناشی از فیبروم وجود دارد؟
بسیاری از بیماران با دفع بافتهای حجیم در دوران قاعدگی تصور میکنند فیبروم دفع شده است، در حالی که ماهیت این تودهها متفاوت است. لخته قاعدگی معمولاً ژلهای، نرم، تیرهرنگ و بهراحتی قابل خرد شدن است. اما بافتی که احتمال دارد از فیبروم جدا شده باشد، معمولاً:
- سفتتر و فیبریشکل است
- یکتکه و منسجمتر از لختههای معمولی است
- ممکن است رنگ آن سفید، خاکستری یا قهوهای باشد
- اندازه بزرگتری دارد
تشخیص قطعی تنها با معاینه و بررسی پاتولوژیک امکانپذیر است.
دلیل دفع بافت در دوران پریود در بیماران مبتلا به فیبروم چیست؟
فیبرومها بسته به محل رشد، میتوانند الگوی قاعدگی را تغییر دهند و موجب دفع بافتهای بزرگتر یا لختههای حجیمتر شوند. دلایل این اتفاق شامل موارد زیر است:
افزایش سطح آندومتر
فیبرومهای داخل حفره رحم باعث افزایش ضخامت و حجم لایه داخلی رحم میشوند و در نتیجه مقدار خون و بافت دفعشده بیشتر از حد طبیعی است.
اختلال در انقباضات رحم
فیبرومهای بزرگ مانع انقباض مناسب رحم میشوند و رحم برای خروج خون تجمعیافته مجبور به ایجاد انقباضات شدیدتر است. این امر باعث دفع لختههای بزرگ میشود.
نکروز بخشی از فیبروم
اگر خونرسانی به فیبروم کاهش یابد، ممکن است بخشی از آن دچار نکروز شده و همراه خونریزی دفع شود. این حالت با درد قابلتوجه و گاهی بوی متفاوت همراه است.
دفع فیبروم چه علائمی ممکن است داشته باشد؟
اگر بخشی از فیبروم یا بافت مرتبط با آن دفع شود، علائم زیر ممکن است رخ دهد:
- درد شدید و انقباضی مشابه درد زایمان
- دفع تکهای بزرگ و سفت
- خونریزی شدیدتر از حد معمول
- احساس فشار در لگن و دهانه رحم
- قطع ناگهانی درد پس از خروج بافت
با این حال این علائم مختص دفع فیبروم نیستند و ممکن است در خونریزیهای شدید قاعدگی نیز دیده شوند.
چه افرادی بیشتر در معرض دفع بافت ناشی از فیبروم هستند؟
احتمال این اتفاق در موارد زیر بیشتر است:
- وجود فیبروم سابموکوزال
- فیبروم دارای پایه باریک
- فیبروم بزرگتر از چند سانتیمتر
- بیمارانی که درمانهای هورمونی دریافت میکنند
- وجود خونریزیهای غیرطبیعی یا شدید پیشین
این افراد باید تغییرات پریود خود را با دقت بیشتری دنبال کنند.
در صورت دفع بافت در پریود، چگونه باید وضعیت رحم بررسی شود؟
برای مدیریت صحیح، پزشک معمولاً از روشهای تشخیصی زیر استفاده میکند:
- سونوگرافی ترانسواژینال برای بررسی تعداد و محل فیبروم
- هیستروسکوپی جهت مشاهده مستقیم داخل رحم
- MRI در موارد پیچیده یا مشکوک به نکروز
- بررسی پاتولوژیک بافت دفعشده در صورت امکان
این بررسیها کمک میکند مشخص شود آیا فیبروم همچنان وجود دارد یا تغییری در اندازه یا وضعیت آن ایجاد شده است.
بیشتر بخوانید : تأثیر پیادهروی بر فیبروم رحم
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
وجود هر یک از موارد زیر نیازمند مراجعه فوری است:
- دفع بافت بزرگ و غیرطبیعی
- خونریزی بسیار شدید
- درد لگنی مداوم یا غیرمعمول
- تب، لرز یا بوی غیرطبیعی در ترشحات
- چرخههای قاعدگی نامنظم همراه با دفع بافت
تشخیص بهموقع از بروز عوارضی مانند کمخونی، عفونت یا رشد بیشتر فیبروم جلوگیری میکند.
نمایی از فیبروم رحم
نکاتی برای بیماران هنگام مشاهده دفع بافت
رعایت نکات زیر به مدیریت بهتر وضعیت کمک میکند:
- اگر توده غیرطبیعی دفع شد، در صورت امکان آن را برای بررسی به پزشک نشان دهید.
- شدت خونریزی و درد را ثبت کنید.
- از مصرف خودسرانه داروهای هورمونی پرهیز کنید.
- اگر سابقه فیبروم دارید، هر تغییر ناگهانی در الگوی پریود باید ارزیابی شود